bandiera italiana

Esperanto kaj la sepa arto

verkita de Daniele BINAGHI, je sabato 27/03/2010, en la rubriko Inform@diko

Jam de longe, geesperantistoj malkovris ke "for de l' okuloj, for de la koro", kaj pro tio deziris kontribui al la homa kulturo ne nur pere de skribaĵoj kaj diraĵoj, sed ankaŭ pere de vidaĵoj. Tamen, movadaj fortoj estis ne tro... fortaj, do en la pasinta jarcento aperis nur malmulte da filmoj en la internacia lingvo de Ludoviko. Nuna situacio estas iom pli bona.


Iom da historio

Oni memoras nur du filmojn el la 20a jarcento, kiuj estis faritaj originale Esperantlingve: la franca "Angoroj", en 1964, kaj la usona "Incubus", el 1965, kiu aparte famas pro la ĉeesto de la aktoro William Shatner, la spaca ŝipestro de la televida serio Star Trek - bedaŭrinde, la lingva nivelo de tiu ĉi lasta estas ege malalta, ĉar ŝajne neniu en la filma teamo lernis Esperanton antaŭ aktori. Antaŭ kelkaj jaroj, du aliaj filmoj estis produktitaj de brazila firmao: "Gerda malaperis!" kaj "La patro".

Aliaj filmoj, pli nombraj, uzis Esperanton por doni ian sencon de internacieco, kelkfoje eĉ de sennacieco, aŭ ian estontecan guston al la rakonto mem: inter ili, certe la plej fama estas "The Great Dictator", de Charlie Chaplin, en kiu afiŝoj en la juda geto Esperantas por internaciigi la scenejon; sed ankaŭ la sciencfikcia "Gattaca", la horora "Blade: Trinity" kaj la komiksinfaneca "Night on the Galactic Railroad" atingis grandan publikon, propagandante iomete ankaŭ Esperanton. Bona listo troveblas en vikipedio, ĉe la paĝo http://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanto-filmo.

Dum la lastaj jaroj, Interreto, kiu jam helpis al la movado laŭ pluraj vidpunktoj, fariĝis preskaŭ perfekta ilo ankaŭ por la disvastigado de la 7a arto, kaj niaj samideanoj komencis ĝin uzi por aperigi novajn filmojn kaj filmetojn esperantlingvajn, kaj originalajn kaj subtekstigitajn.


Filmetoj kaj filmujoj

Nuntempe estas ege facile produkti sian propran filmeton: sufiĉas komputilo, filmilo kaj iom da ideoj... Do, multaj (eĉ havante nur la unuaj du) fariĝas reĝisoroj, kaj jen multege da materialo. Dua ŝtupo estas aperigi ilin, tamen. Kaj jen nin helpas Interreto, kie troviĝas filmujoj por ĉiuj necesoj.

La plej fama estas YouTube (http://www.youtube.it), kie oni trovas preskaŭ 5000 filmetoj serĉante per ŝlosilvorto "Esperanto". Ne tro, fakte, se oni pensas ke estas pli ol 120 milionoj en la reta arkivo. Sed, almenaŭ, kelkaj el ili estas interesaj. IEJ, ekzemple, disponigis gramatikajn facilajn lecionojn en la filmujo EsperantoItalia (http://www.youtube.com/user/esperantoitalia); kaj E@I eldonis sian plurlingvan prezenton de Esperanto ĉe la filmujo EsperantoEstas (http://www.youtube.com/user/Esperantoestas). Precipe por infanoj (sed ne nepre), ĉe http://www.youtube.com/user/mazigondolando oni povas trovi la tutan kurson Mazi en Gondolando, kun la aventuroj de la granda Mazi kaj la amrakonto pri Petro kaj Helena. Du bonaj filmetoj, fakte elĉerpoj el televidaj programoj, prezentas Esperanton al la italoj: temas pri la intervjuo de Ranieri Clerici ĉe RAI TV (http://www.youtube.com/watch?v=SZkyWGMrOUA), kaj pri la telefona parolado de Giorgio Denti kun Maurizio Costanzo (http://www.youtube.com/watch?v=HChacf-8oD0). Kaj, laste, interesa grupo Esperante (http://www.youtube.com/group/esperante) kolektas amuzajn kaj interesajn filmetojn.

Sed ĉiu ajn povas eldoni filmeton pere de YouTube: oni simple aliĝu ĝiajn servojn (klakante "Crea account"), kaj poste uzu la flavan butonon "CARICA VIDEO", respektante la kondiĉojn praktikajn (filmetoj ne povas daŭri pli ol 10 minutojn, kaj ne povas pezi pli ol 2 GB) kaj aŭtorrajtajn (oficiale ne eblas enŝuti TV programerojn, muzikfilmetojn, koncertojn kaj reklamojn se oni ne mem kreis ilin). Aparte grave estas elekti bonajn priskribon kaj ŝlosilvortojn, por ke pli facile oni trovu vian filmeton en la granda oceano (ezkemple, la intervjuo de Giorgio estas klasifikita en kategorio "instruado", kaj uzas la jenajn ŝlosilvortojn: esperanto, lingua ausiliaria internazionale,cultura, istruzione, studio, amicizia, conoscenza, Maurizio, Costanzo, FEI). Tiuj kiuj deziras, povas eĉ profiti kelkajn ilojn disponigitaj de YouTube: oni povas aldoni subtekstojn al sia filmeto, kaj ankaŭ muzikon se la filmeto mem ne jam posedas taŭgan.

Kompreneble, ne ekzistas nur YouTube: ni pasintece jam parolis pri FarbSkatol' (http://farbskatol.net/), kiu bedaŭrinde nuntempe ne tro aktivas, kaj pri Ipernity (http://www.ipernity.com/search/doc?t=3&q=esperanto), kies uzantoj jam enŝutis preskaŭ 600 filmetojn kiuj iel rilatas al Esperanto. Kaj filmetojn oni povas trovi ankaŭ ĉe iuj "televidaj retejoj": Kis TV (http://esperanto.cat/kistv/), de la Kataluna Esperanto-Asocio, celas prezenti plej diversajn informojn pri kiu ajn kultura temo; TV Esperanto (http://www.tvbialystok.pl/tvesperanto/) montras filmetojn kiuj rilatas al Bjalistoko kaj ĝia regiono, kulturo, festoj kaj kutimoj, kaj al la 94-a Universala Kongreso kaj ĝia preparado (espereble, ĉar la kvalito estas sufiĉe bona, nia Brunetto Casini kapablos baldaŭ revivigi ĝin iomete: nuntempe, la plej nova novaĵo datas oktobro 2009!); kaj Esperanto-TV (http://esperanto-tv.com/) celas al “harmonia kunigo” de televidaj kaj radiaj kanaloj en Esperanto tra la mondo, helpante la uzantojn trovi la diversajn elsendojn tra la reto.


Kuntekstoj kaj subtekstoj

La plej facila vojo por esperantigi filmon jam ekzistantan ne estas dubli, sed simple subtekstigi ĝin: oni aldonas la tradukojn de la tekstoj, kiuj permesas kompreni kio estas dirita en la filmo mem. Ekzistas esence du eblecoj: aldoni la subtekstojn al la filmo, aŭ krei novan dosieron kun nur la subtekstoj. Oni kutime elektas la duan, precipe ĉar kiam la tekstoj estas aldonitaj al la filmo poste vi ne plu povos ŝanĝi ilin, kaj ilia legebleco ege dependas de la vidkvalito de la filmo mem.

Pere de la instrukcioj disponeblaj ĉe http://eo.wikibooks.or/wiki/Manlibro_pri_kreado_de_Esperantaj_subtitoloj oni povas ne tro malfacile subtekstigi filmon, tamen ofte pli indas aliĝi grupon de subtekstigantoj por labori kune pli rapide kaj korekte. La unua de tiuj servoj estis verŝajne la argentina Ponto (http://laponto.esperanto.org.ar), kies retejo bone farita helpis en la tradukado de preskaŭ 80 filmoj; nuntempe, tamen, ŝajne oni ne tro diligente laboras tie, do pli bone provi per DotSub (http://dotsub.com/view/language/both/epo), kie filmaĵoj estas jam pli ol 300. Kelkaj tamen laboras unuope, kiel Kirill en sia bloga retejo http://kinejo.blogsome.com/, kie troveblas rusiaj filmoj faritaj antaŭ la jaro 1954, kaj do konsiderataj publika havaĵo laŭ la rusiaj leĝoj.

Laste, jen tiu, kiu verŝajne estas la plej interesa retejo en tiu ĉi kategorio: Verda Filmejo (http://filmoj.net/), kiu kaj pro ĝia aspekto kaj pro ĝiaj enhavoj aspektas vere profesia; en ĝi, la Rusia Esperantista Junulara Movado gastigas (aŭ listigas, ĉar multfoje ili estas ankoraŭ protektitaj laŭ aŭtorrajtoj) filmojn origine faritaj en Esperanto, aŭ subtekstigitaj per esperantaj subtitoloj aŭ voĉigitaj en Esperanto.


Aldonu vian komenton:

info
info
info
info
captcha

L'esperanto © Itala Esperanto-Federacio. Ĉiuj rajtoj rezervitaj.
FEI - via Villoresi, 38 - 20143 MILANO - Italio - telefono/telekopiilo: +39 02 58100857 - www.esperanto.it