bandiera italiana

Interreta bildliteraturo

verkita de Daniele BINAGHI, je vendredo 29/04/2011, en la rubriko Inform@diko

Bonvolu ne kredi ke publikigi komikson estas tiel facile kiel oni povus pensi; fakte, mia persona sperto kun la projekto RoMEo (http://www.pecorElettriche.it/Esperanto/RoMEo) bone montras tion: oni devas kunigi multajn mondojn por ke finfine aperu ĉe viaj manoj io bela kaj interesa en papera formo. Kaj la kvanto de komiksoj jam aperintaj en Esperantujo tion montras: krom la du serioj Asteriks kaj Tinĉjo, preskaŭ nur unuopaj eldonoj trovas spacon en la libroservaj bretoj; verdire kelkaj revuoj foje aperigas bildstriojn, kiel ekzemple la franca Esperanto-Info, sed ankaŭ tiam temas nur pri esceptoj, ne-regulaj.

Interreto donas certe pli da eblecojn al komiks-ŝatantoj, pro kompreneblaj multaj kialoj: oni ne devas pagi por aperigi ion, kaj oni povas facile aperigi ĝin en la tuta mondo, eĉ se vi estas sentalenta... Nur necesas serĉadi iomete; kaj por pli facile tion fari, unue ni memoru ke fakte ekzistas multaj sinonimoj por la vorto komikso, kelkaj eĉ pli "fundamentaj" ol aliaj; kaj kompreneble ankaŭ ekzistas multaj diskutoj pri iliaj signifoj, kaj mi persone preferas distingi inter "bildrakonto" (artaĵo en kiu io esprimiĝas per - kaj disvolviĝas laŭ - sinsekvo de bildoj), "bildstrio" (speco de bildrakonto, ĉe kiu la bildoj estas aranĝitaj sinsekve laŭ strio) kaj "komikso" (speco de bildrakonto, ĉe kiu oni aperigas tekstojn precipe ene de "vezikoj")... vidu la paĝon http://eo.wikipedia.org/wiki/Bildliteraturo por pli bone kompreni la diferencojn.


ORIGINOJ

Unu el la plej longdaŭraj komiksistoj en Esperantujo estas la kataluna Arnau, kies fama rolulo Doktoro Senesperanto aperas en multaj petolemaj, humuraj, malprudegaj kaj ironiaj rakontoj, precipe en la revuo kaj TTT-ejo Vola Püg'; Arnau eldonis ankaŭ kelkajn librojn, kvankam ne ĉiam tiel bone taksitaj (Donald Broadribb ĉe http://www.esperanto.be/fel/mon/rec/mtps.html skribis ke li "hontus montri tiujn librojn al neesperantisto aŭ komencanto, ne pro ilia enhavo, sed pro ilia tro amatora aspekto"). Juĝu vi mem: io troveblas jam en la reto, ekzemple ĉe http://skanesperanto.blogspot.com/.

Alia iam fama komiksisto estis la brita Ian Carter, kiu en 1978 inventis la rolulon SuperZam (http://eo.wikipedia.org/wiki/SuperZam); bedaŭrinde ĝi aperis en malmultaj numeroj de la revuo "Kial Ne?", kaj nur antaŭ kelkaj jaroj estis reinventita de du italoj.


ORIGINALAĴOJ

Pro iu nekonata kialo, ŝajne samideanaj esperantistoj ŝategas bestetojn, kaj ilin uzas por roli en siaj rakontoj. Gogo estas testudo kreita en 1987 de Martin Weichert, okaze de la jubilea jaro de Esperanto http://gogo-la-testudo.blogspot.com/; ĉe http://horacioesperante.blogspot.com/ vivas Horacio, ideto de "Tyranosaurus rex" kaj laktukmanĝanto, solema kaj amikiĝanta, naive saĝa kaj povege pura, vera heroo por la vegetaranoj; kaj Fropjo, freneza rano, kiu antaŭ mallonge eliris el sia naskiĝa marĉo kaj nun provadas famiĝi kiel komiksa heroo, troveblas ĉe http://fsu.ch/frogley/eo/. Kompreneble, ne nur bestoj rolas: ĉe http://esperantokajcecilia.wordpress.com/ oni rakontas pri la vivo de Cecilia, mediumino 7-jaraĝa, kiu kapablas vidi kaj paroli kun spiritoj; kaj la amrilato inter Pris kaj Ed estas bildigita ĉe http://edpris.blogspot.com/. La sveda Linus Ganman miksas ĉe http://linusganman.se/n8d.htm bildojn kaj priskribojn, tiel helpante la legantojn kompreni kiel vere ideo fariĝas komikso. Kaj miksaĵo oni povas spekti ankaŭ ĉe http://tamakajghama.blogspot.com/, kie Aaron Reed rakontas pri la amuz-okazoj de Tama kaj Ghama, filinoj de sciencistaj gepatroj Alberto kaj Laura VAJSKOF. Anĝeloj kaj Eksterteruloj estas longa rakonto pri... anĝeloj kaj eksterturoloj, fakte; bildoj ne tro belas, sed ne ĉiu estas perfekta, ĉu ne? Almenaŭ, ne tiom kiom tiuj de la grupo el la germana forumo de la paĝaro Lernu!, kiuj ricevis permesilon de pluraj artistoj esperantigi iliajn komiksojn, kaj nun montras ilin ĉe http://www.komiksoj.net.tf kaj la plej nova http://komiksoj.wordpress.com/.

TRADUKOJ

Multaj esperantistoj, ni jam tion scias, ŝatas traduki. Bonŝance tiu kutimo pretervivas ankaŭ en tiu ĉi medio, do jen komiksoj el la tuta mondo, kiel tiu esperantigita de Lluís ĉe http://www.ipernity.com/doc/32869/album/79755, aŭ tiuj desegnitaj de la germana Michael Mantel kaj esperantigitaj de Jeckle en sia blogo http://esperanto.com/blogs/jeckle. El Japanio oni povas vidi la laboron de Takeŝi Ooŝida ĉe http://www.damp.tottori-u.ac.jp/~ooshida/komiks/, kaj el Brazilo Leo Olivarbo prezentas en sia blogo http://multedaridoj.blogspot.com (ĉefe) amuzajn komiksojn. Eĉ "La milito de la mondoj", de H. G. Wells, fariĝis bildrakonto, kaj Stefano Safisto proponas ĝian tradukitan version ĉe http://www.ipernity.com/doc/stefanosafisto/album/176176/show/with/7407155 (kaj alian rakonton ĉe http://www.ipernity.com/doc/stefanosafisto/show). Finfine venas ekzemplo de varbado, fare de Jonas: lia omaĝo al la renkontiĝo IS troviĝas ĉe http://uk.groups.yahoo.com/group/dejo-dk/message/541.


EN ITALIO

Post kelkaj paĝoj aperintaj ĉe la revuo Topolino, pri kiu oni trovas bildojn kaj tekstojn ĉe http://iej.esperanto.it/komiksoj/topolino.eo.php, dum longa tempo en Italio nenio plu novis en la komiksa (esperantista) mondo. Nur en la nuna jarmilo ekaperis kelkaj bildstrioj de Rat-Man tradukitaj en Esperanton, nun videblaj ĉe http://www.pecorelettriche.it/esperanto/romeo/bildstrioj.asp; post tiuj, la projekto RoMEo kapablis eldoni paperforme, kaj do ĉe ĝia retejo troveblis nur kelkaj el la bildoj uzitaj en la libretoj, ĝis 2010, kiam aperis en PDF-a formo "Lasta lekcio en Gotingeno" (http://www.pecorelettriche.it/esperanto/romeo/gotingeno.asp), daŭre senpage elŝutebla.


VIKIO

Vikipedio enhavas multajn informojn por la scivolemuloj kaj fanatikuloj pri komiksoj; certe la plej utila paĝo estas http://eo.wikipedia.org/wiki/Kategorio:Bildliteraturo, kiu kunmetas ĉiujn titolojn kaj el kie oni povas facile ekscii pri specifaj roluloj aŭ serioj.


Aldonu vian komenton:

info
info
info
info
captcha

L'esperanto © Itala Esperanto-Federacio. Ĉiuj rajtoj rezervitaj.
FEI - via Villoresi, 38 - 20143 MILANO - Italio - telefono/telekopiilo: +39 02 58100857 - www.esperanto.it