bandiera italiana

Google tradukas Esperanton

verkita de Daniele BINAGHI, je lundo 26/03/2012
publikigita en la revuo n° 2/89 (marzo - aprile 2012), en la rubriko Inform@diko
"Ĉi tiuj komencaj linioj estis origine skribita en itala, la fakto ke ĉiuj vi nun legas esperanto lingvo povas nur signifi du aferojn: ke la unua frazo estas malvera, aŭ ke la traduko servo de Google iel funkcias".
Fidu min: temas pri la dua respondo. Kaj jes, mi konscias ke daŭre ekzistas eraroj, tamen la novaĵo estis tiom grava ke indis paroli pri ĝi: Google, la entrepreno famega ĉe ĉiuj uzantoj de interreto, almenaŭ pro sia serĉilo kaj geografiaj mapoj (se ne por ĉiuj aliaj servoj, kiujn ili inventis ekde 1997), enkondukis Esperanto-n inter la lingvojn de sia traduka servo; fakte, Esperanto fariĝis la 64-a lingvo subtenata de la retejo. Kaj tia subteno signifas ke "eblos traduki al kaj el Esperanto ne nur en la tradukretejo de Google, sed ankaŭ en ĉiuj aliaj retaj servoj, kiuj uzas la saman tradukilon".
La sistemo de Google, la tiel nomita tradukalgoritmo, baziĝas sur amaso de ekzistantaj tradukoj, kaj ĝuste tial la  teamo de Google estis surprizita de la bona kvalito jam atingita, konsiderante ke por aliaj lingvoj (ekzemple por la germana aŭ hispana) disponeblas centoble pli da datumoj. Ŝajne, ili ankaŭ komencis konvinkiĝi ke la facileco de Esperanto povas helpi aŭtomatan maŝintradukadon; eble, sekvonta paŝo estos agnoski ke ĝin uzi kiel pontolingvo ne estus tiom stulte...

Iom da historio
Tia ideo, fakte, estis bazo por projekto DLT, kiu furoris en la 1980-aj jaroj sed poste, pro manko da mono, devis ĉesi: Distribuita Lingvo-Tradukado celis duonaŭtomatan tradukadon inter dekduo da lingvoj, surbaze de iomete modifita Esperanto. Dek jaroj da esplorado kaj evoluado donis interesajn rezultojn: apliko en la teĥnika sfero de tradukado atingis ĉirkaŭ 95-procentan precizecon, kaj en la sfero de pli ĝeneralaj tekstoj (ekzemple raportoj de UNESKO-Asembleoj) la precizeco de traduko estis ĉirkaŭ 50 ĝis 60 procentoj. Ne ĉio perdiĝis je la fino de la 80-aj jaroj, bonŝance: ĉe http://www.traduku.net troveblas tradukilon kiu sufiĉe bone funkcias, kvankam nur inter Esperanto kaj la angla.
Alia sistemo, kiu ebligas tradukojn al kaj de multaj aliaj lingvoj, estas Apertium (http://www.apertium.org), programar-libera maŝintraduka platformo provizanta lingvosendependan maŝintradukan motoron kaj ilojn por administri la lingvajn donitaĵojn necesajn por konstrui maŝintradukan sistemon por ĉiu lingva paro kaj lingvajn donitaĵojn por kreskanta nombro de lingvaj paroj. Bedaŭrinde, kiel ĉe Traduku, la ekzistantaj lingvaj paroj ne inkluzivas la italan, do... jen kial la novaĵo el Google estas tiom bonvenata de la geesperantistoj parolantaj la lingvon de Dante.

La Gugla solvo
Ĉe la ĉefa paĝo de la tradukilo (http://translate.google.com/) oni povas simple enmeti la tradukotan tekston en la maldekstra tekstujo, kaj poste elekti de kiu lingvo (maldekstre) kaj al kiu lingvo (dekstre) oni deziras traduki, alklaki la bluan butonon kaj... jen! La rezulton oni povas legi en la dekstra tekstujo, kaj eĉ aŭdi per metala voĉo klakante la malgrandan laŭtparolilon ĉe la suba dekstra angulo.
Ĉu la tradukoj bonas? Por esti novaĵo, sufiĉe. Mi provis taksi la sistemon per kelkaj ekzemplaj frazoj:

IT: Ciao, mondo!
EO: Saluton, mondo!

IT: Desidero acquistare un biglietto per il treno, per favore.
EO: Mi volas aĉeti bileton por la trajno, bonvolu.

IT: L'Italia è una Repubblica democratica, fondata sul lavoro. La sovranità appartiene al popolo, che la esercita nelle forme e nei limiti della Costituzione.
EO: Italujo estas demokrata respubliko fondita sur laboro. La suvereneco apartenas al la popolo kaj estas praktikita en la maniero kaj ene de la limoj de la Konstitucio.

Sed Dante kaj Lucio Dalla...
Kompreneble, kelkaj problemoj aperas kiam oni uzas frazojn kiuj ne estas tiel facilaj, kiel ekzemple kanzonaj tekstoj, poeziaĵoj ktp (aŭ, eble, kiuj simple ne jam estis enparkerigitaj de la sistemo...):

IT: Quarantaquattro gatti in fila per sei col resto di due.
EO: Kvardek-kvar katoj vicigitaj kun la resto de du al ses.
 
IT: Caro amico ti scrivo così mi distraggo un po' e siccome sei molto lontano più forte ti scriverò.
Google EO: Kara Amiko mi skribas do mi distris iom 'kaj ĉar vi estas multe pli fortaj ol vi skribos.
Cinquantini EO: Do, amiko, mi skribas por distri min de l’ enu’; kaj ĉar tiom vi malproksimas, mi skribu pli laŭte, ĉu?

IT: Nel mezzo del cammin di nostra vita / mi ritrovai per una selva oscura / ché la diritta via era smarrita.
Google EO: Duonvoje tra la vojaĝo de nia vivo / mi trovis min ene de spionataj arbaro / por la simpla vojo estis perdita.
Kalocsay EO: Je l' vojomez' de nia vivo tera / mi trovis min en arbareg' obskura, / ĉar perdiĝinta estis vojo vera.

IT: Fratelli d'Italia, l'Italia s'è desta, / Dell'elmo di Scipio s'è cinta la testa. / Dov'è la Vittoria? Le porga la chioma, / ché schiava di Roma Iddio la creò.
Google EO: Fratoj de Italujo, Italujo vekis, / Kun Escipión ŝi metis sur sian kapon. / Kie estas Venko? Lasu ŝin klinu, / Kio estas sklavo de Romo Dio faris.
Corsetti EO: Italaj gefratoj, vekiĝis la lando. / La kasko de Skipjo atestas pri grando. / Sin klinu la Venko al tiu ĉi domo, / ĉar sklava de Romo ŝin kreis la Di'.

Kiel evidentas, la tradukilo ankoraŭ ne estas perfekta. Tamen, verŝajne, ĝi pli kaj pli boniĝos, kaj venos la momento, kiam ni devos strebi por daŭre memori pri la vortoj de Claude Piron: "Kial bezonas tradukisto tutan tagon por traduki kvin paĝojn, kaj ne unu horon aŭ du? ...Proksimume 90% de mezteksto rilatas al tiuj simplaj kondiĉoj. Bedaŭrinde estas la 10% restantaj. Estas tiu ĉi parto, kiu necesigas al li ses [pliajn] laborhorojn. Estas solvendaj ambiguoj. Ekzemple, la aŭtoro de fonta teksto, aŭstralia fizikisto, citis la kazon de epidemio, kiu okazis, dum la dua monda milito, en 'Japanese prisoner of war camp'. Ĉu estas usona kampo de japanaj malliberuloj, aŭ japana malliberejo de usonaj malliberuloj? La angla teksto enhavas la du signifojn. Do necesas fari esplorojn, eventuale telefoni en Aŭstralio".

Aldonu vian komenton:

info
info
info
info
captcha

L'esperanto © Itala Esperanto-Federacio. Ĉiuj rajtoj rezervitaj.
FEI - via Villoresi, 38 - 20143 MILANO - Italio - telefono/telekopiilo: +39 02 58100857 - www.esperanto.it